Scheepstrakabinet

100 jaar Fiep Westendorp

Op 17 december 2016 was het 100 jaar geleden dat Fiep Westendorp werd geboren. Het werk van de illustratrice is nog altijd springlevend. Haar tekeningen hebben al vele generaties een bijzondere plek in de harten van jong en oud. Dat verdient een groots en bijzonder feest. Vanaf juni 2016 tot en met december 2017 wordt de 100e verjaardag van Fiep Westendorp gevierd met een jubileumjaar vol activiteiten. Meer informatie over het Fiepjaar: www.100jaarfiepwestendorp.nl

Biografie
Sophia Maria (Fiep) Westendorp groeide op in een onderwijzersgezin. Ze had een drie jaar oudere broer, Joop, en een drie jaar jonger zusje, Aja. In de vijfde klas van de lagere school had Fiep haar eigen vader als onderwijzer. Hij was een autoritaire, driftige man die zijn kinderen streng opvoedde, wat tot de nodige aanvaringen leidde. Fiep wist al vroeg dat ze illustratrice wilde worden.

Achtereenvolgens doorliep Fiep Westendorp de HBS (afgerond in 1933), de Koninklijke School voor Kunst, Techniek en Ambacht in Den Bosch (1938) en de Academie voor Beeldende Kunst in Rotterdam (1940).

Na de oorlog tekende ze onder andere voor Vrij Nederland, Ruim Baan en Mandril. In diezelfde periode werd ze benaderd door uitgevers als De Bezige Bij, Meulenhoff, Holland en Contact om boeken te illustreren, waaronder De rode schoentjes van Hans Christiaan Andersen, Het boek Le Grand van Heinrich Heine, Jane Eyre van Charlotte Brontë en Rijmpjes en versjes uit de nieuwe doos van Han G. Hoekstra. Ook maakte ze haar eerste reclametekeningen voor uitgeverij Van Campen.

Op 20 april 1946 verscheen de eerste tekening van Fiep Westendorp in Het Parool (bij het nieuwsbericht ‘Drama in Chicago’). Twee jaar later kwam ze als vast medewerkster bij deze krant en op 12 mei 1949 maakte ze haar eerste tekening voor de vrouwenpagina. Bij Het Parool leerde ze Annie M.G. Schmidt kennen. Haar eerste tekening voor Schmidts Jip en Janneke maakte ze op 13 september 1952. Zo begon ook haar werk voor de kinderpagina van Het Parool. In 1957 startte ze hier met Mies Bouhuys de kinderverhalenserie Pim en Pom. Kenmerkend voor Westendorps zwart-wit tekeningen zijn zwierige vormen, puntneusjes en wijd uit elkaar staande ogen.

In de jaren 1950 en 1960 waren Fiep Westendorp en Annie M.G. Schmidt erg actief. Samen werkten ze aan kinderreclameboekjes zoals Drie stouterdjes voor Persil (1958), Sloddervrouwtje en Sloddermannetje voor Tomado (1961), Ibbeltje voor Venz (1961), Spiegel rondreis voor de KLM (1964) en Floddertje voor Nutricia (1968). Ook maakten ze kinderverhalen voor tijdschriften en kranten, zoals Ibbeltje voor Televizier, Pluk van de Petteflet en Otje voor de Margriet en Tante Patent voor het Haarlems Dagblad, Utrechts Nieuwsblad en Leids Dagblad. In de jaren ’70 begon Fiep Westendorp steeds meer in kleur te werken. Ze maakte toen voor Bobo kleurentekeningen van Jip en Janneke en Pim en Pom. Vanaf 1992 worden diverse (bestaande) afbeeldingen van Jip en Janneke afgebeeld op verschillende producten.

Vanaf 1980, het jaar waarin haar succesvolle boek Otje verscheen, woonde Schmidt twee dagen per week in het huis van Westendorp, aan de Willemsparkweg in Amsterdam. De jaren 1990 waren Westendorps succesjaren: in 1990 illustreerde ze het Kinderboekenweekgeschenk Jorrie en Snorrie en in 1991 werden haar illustraties opnieuw gebruikt voor producten van de HEMA, Ravensburg, Jumbo en Art Unlimited. Het jaar daarop werd ze in haar geboortestad Zalbommel onderscheiden met een erepenning en kregen Jip en Janneke een beeld aan de Waalkade. Het hoogtepunt van haar carrière was op 7 september 1997, toen de CPNB haar de Oeuvre Prijs uitreikte. Datzelfde jaar maakte ze – 81 jaar oud – haar laatste werk: illustraties voor de bundel Misschien wel echt gebeurd, een hommage aan Annie M.G. Schmidt. Na een lichte beroerte datzelfde jaar kon ze niet meer tekenen.

In 2000 vroeg Fiep Westendorp aan kunsthistorica Gioia Smid of ze haar werk in kaart wilde brengen. Ze had Smid in 1983 leren kennen bij de voorbereidingen van een tentoonstelling over Annie M.G. Schmidt. Smid legde een archief Westendorp aan en maakte een tentoonstelling van haar werk voor de Rotterdamse Kunsthal (2003-2004). Bij de tentoonstelling verscheen de biografie Getekend: Fiep Westendorp en een gelijknamige AVRO-documentaire. In 2003 verscheen ook het jubileumboek Vijftig jaar Jip en Janneke en was er in het Maarten van Rossummuseum in Zaltbommel een expositie over Jip en Janneke.

Eind 2003 kreeg Fiep Westendorp een luchtweginfectie en hartinfarct, waarvan zij niet meer herstelde. Op 3 februari 2004 overleed zij. Ze werd begraven op de Gemeentelijke Begraafplaats in Laren. De dag na haar overlijden werd bekend dat ze op 26 januari 2004 bij Koninklijk Besluit was benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.

Fiep Westendorp Foundation (FWF)
De Fiep Westendorp Foundation (FWF) erfde de rechten op haar werk en na haar dood droeg de stichting de zorg voor haar nalatenschap. Zo schonk de FWF haar tekentafel en werk aan het Maarten van Rossummuseum. In 2004 organiseerde de FWF een expositie van Westendorps tekeningen in Tokio. Twee jaar later publiceerde Smid een nieuwe biografie: Voor de vrouw maar voor haar niet alléén… Fiep Westendorp in de krant. Van 16 november 2006 tot 11 maart 2007 was in het Persmuseum te Amsterdam de tentoonstelling Fiep in de Krant te zien. In Zaltbommel werd in 2009 een laan naar haar vernoemd. www.fiepwestendorp.nl/fiepamsterdam/fiep-westendorp-foundation/

(Uit: Westendorp, Sophia Maria, door Vera Weterings. In: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland.)